Επί σειρά ετών υπηρέτησε στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Από το 2011 έως το 2022 ήταν προϊστάμενος του ΚΕΔΑΣΥ Κω και σήμερα, επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρου Ειδικών Θεραπειών «Αρωγή». Ο λόγος για τον κ. Βησσαρίωνα Ζωΐδη, ο οποίος σε συνέντευξή του στον «Σ», αναφέρεται στους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες και εάν διπλασιάστηκε ο αριθμός τους, όπως γράφτηκε, ποιος είναι ο στόχος, για τα Τμήματα Ένταξης τα οποία υπολείπονται των πραγματικών αναγκών του νησιού μας, καθώς και για την έλλειψη μόνιμου προσωπικού σε αυτές, για την έλλειψη Κέντρου Ψυχικής Υγείας, αλλά και για το ΕΝΕΕΓΥΛ, για το οποίο δηλώνει κάθετε πως, πρέπει να βρεθεί στέγη αντάξια του σχολείου. Μας μιλά για την αύξηση των περιπτώσεων νοητικής υστέρησης και που αυτή οφείλεται με βάση έρευνες, οι οποίες είναι σε εξέλιξη, ενώ καταλήγοντας, προτρέπει τους γονείς να παρατηρούν να παιδιά τους από πολύ μικρή ηλικία και να μην ντρέπονται να ζητήσουν βοήθεια.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ερ: Αφορμή για την συνομιλία μας κύριε Ζωΐδη, είναι δηλώσεις του Αναπληρωτή Γενικού Περιφερειακού Διευθυντή Εκπαίδευσης Μπάμπη Ψαρά, ότι διπλασιάστηκε ο αριθμός των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες στα Δωδεκάνησα. Ομολογώ, διαβάζοντάς το, τρόμαξα.
Β.Ζ.: Αυτό θέλει μία διευκρίνιση. Δηλαδή, τι εννοούμε λέγοντας ότι διπλασιάστηκε ο αριθμός των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Πότε διπλασιάστηκε; Από πέρυσι; Όχι, δεν διπλασιάστηκε. Εάν βάλουμε την τελευταία 20ετία, ναι διπλασιάστηκε.
Είναι πολύ αυθαίρετο το νούμερο.
Ερ: Άρα, αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι, τα τελευταία 20 χρόνια υπάρχει αύξηση.
Β.Ζ.: Από τότε που δημιουργήθηκαν τα ΚΕΔΑΣΥ (Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης), όντως πια βρίσκουμε τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Όχι ότι δεν υπήρχαν παλαιότερα, υπήρχαν, απλώς δεν τα βρίσκαμε. Σήμερα υπάρχουν τρία ΚΕΔΑΣΥ στα Δωδεκάνησα και αυτό βοηθάει στο να γίνονται περισσότερες αξιολογήσεις, με αποτέλεσμα να πλησιάζουμε τον πραγματικό αριθμό των παιδιών. Ναι πλησιάζουμε. Προσέξτε, δεν τα έχουμε δει ακόμα όλα. Τα διεθνή στάνταρ μιλάνε για περίπου έναν στους τέσσερις μαθητές. Δηλαδή, το 25% του μαθητικού πληθυσμού να έχει κάποια δυσκολία, μικρή ή μεγάλη. Δεν έχουμε φτάσει ακόμα σε αυτά τα νούμερα, και αυτός πρέπει να είναι ο στόχος. Να βρίσκονται όλα τα παιδιά και να βρίσκονται έγκαιρα και μάλιστα να δρομολογήσουμε και τις κατάλληλες υποδομές για να μπορούν να βοηθηθούν.
Ερ: Παλαιότερα, όταν ένα παιδί δεν ανταποκρινόταν στα μαθήματα, λέγαμε στην καλύτερη περίπτωση «δεν τα παίρνει», στη χειρότερη το χαρακτηρίζαμε «κούτσουρο», με αποτέλεσμα να κάνουμε τεράστιο κακό στην ψυχούλα τους, με συνέπειες στην υπόλοιπη ζωή του.
Β.Ζ.: Ακριβώς. Παλιότερα τα κριτήρια ήταν, τα παίρνει ή δεν τα παίρνει. Σήμερα έχουμε τη γνώση και τη δυνατότητα να ξέρουμε γιατί δυσκολεύεται ένα παιδί, σε ποιο τομέα δυσκολεύεται και αν πραγματικά γίνει έγκαιρη η διάγνωση των δυσκολιών του, να μπορέσουμε και αποτελεσματικά να το βοηθήσουμε να τις ξεπεράσει ή να τις παρακάμψει.
Ερ: Από την εμπειρία σας, τα Τμήματα Ένταξης είναι όσα πρέπει να είναι στα σχολεία ή υπάρχουν ελλείψεις;
Β.Ζ.: Υπάρχουν δύο σοβαρά θέματα για τα Τμήματα Ένταξης. Να τονίσουμε καταρχάς ότι είναι ένας πολύ καλός θεσμός, βοηθάει πράγματι εάν λειτουργήσει σωστά. Τι εννοώ να λειτουργήσει σωστά. Καταρχάς, είναι μικρός ο αριθμός τους, δηλαδή, πρέπει να αυξηθούν τα Τμήματα Ένταξης που έχουμε στην περιοχή μας. Πρέπει να μπαίνει ένα κριτήριο που έχει να κάνει με το μαθητικό πληθυσμό. Να σας το πω απλά. Δεν μπορεί το Δημοτικό Σχολείο Πυλίου, παράδειγμα, που έχει φτάσει να έχει 250 μαθητές, να έχει ένα Τμήμα Ένταξης, ενώ έπρεπε να έχει τουλάχιστον δύο. Πρέπει να είναι τα Τμήματα Ένταξης αντίστοιχα του μαθητικού πληθυσμού του κάθε σχολείου.
Δηλαδή, ένα σχολείο με 100 παιδιά να έχει ένα Τμήμα Ένταξης. Αλλά ένα σχολείο με 300 παιδιά δεν μπορεί να έχει πάλι ένα. Χώρια τα Νηπιαγωγεία και χώρια η δευτεροβάθμια εκπαίδευση που υστερεί πάρα πολύ. Στην δευτεροβάθμια λειτουργούν αυτή τη στιγμή μόνο δύο Τμήματα Ένταξης στα Γυμνάσια της πόλης και ένα στο Ζηπάρι. Αλλά πέρα από αυτό, το δεύτερο και πιο σοβαρό κατά την άποψή μου είναι ότι, για να λειτουργήσει σωστά αυτός ο θεσμός απαιτεί μόνιμο προσωπικό. Εγώ είχα τη μεγάλη τύχη να είμαι δεκαπέντε χρόνια στο Τμήμα Ένταξης του 4ου Δημοτικού Σχολείου της Κω πριν πάω στο ΚΕΔΑΣΥ. Αυτό ήταν μεγάλη ευτυχία για μένα γιατί πια ήξερα όλα τα παιδιά του σχολείου και το τι έπρεπε να κάνω. Σκεφτείτε τώρα έναν αναπληρωτή που διορίζεται σε ένα Τμήμα Ένταξης του νησιού μας. Θα πρέπει να γνωρίσει τους 200-300 μαθητές του σχολείου, να διαβάσει τις γνωματεύσεις όσων έχουν γνωμάτευση, να ξεχωρίσει τα παιδιά, να κάνει εξατομικευμένα προγράμματα και τον Ιούνιο να φύγει. Δεν γίνονται αυτά, καταλαβαίνετε. Ζητούμε το αδύνατο. Δηλαδή, ζητούμε από αυτόν τον άνθρωπο να κάνει αυτή τη δουλειά. Θα την κάνει όσο καλύτερα μπορεί, πραγματικά. Αλλά, πόσο καλά μπορεί να την κάνει, πώς θα μάθει πια από τα 300 παιδιά του σχολείου του έχουν άμεση ανάγκη, τι είδους ανάγκη, να φτιάξει εξατομικευμένα προγράμματα για να τα βοηθήσει. Είναι πάρα πολύ δύσκολο.
Ερ: Αντιλαμβάνομαι τι λέτε και ειλικρινά στεναχωριέμαι πολύ.
Β.Ζ.: Άλλο θέμα είναι οι παράλληλες στηρίξεις. Η επιστήμη λέει ότι, ένα παιδί που είναι στο φάρμα του αυτισμού δένεται με τον εκπαιδευτή του και του κάνουν πάρα πολύ μεγάλο κακό οι συχνές αλλαγές. Εμείς τώρα βάζουμε έναν εκπαιδευτικό να προσέχει δύο ή τρία παιδιά που είναι στο φάρμα και μάλιστα κάθε χρόνο αλλάζει. Δεν βοηθάμε έτσι αυτά τα παιδιά. Η επιστήμη λέει ότι, για να βοηθηθούν αποτελεσματικά χρειάζονται άλλα μέτρα. Χρειάζονται χρήματα με λίγα λόγια.
Η Ειδική Αγωγή θέλει λεφτά. Να είμαστε ξεκάθαροι. Ή θα πούμε ότι θα δώσουμε χρήματα στην Ειδική Αγωγή γιατί μας ενδιαφέρει να βοηθήσουμε τα παιδιά που έχουν ανάγκη ή θα πούμε ότι κάτι ψιλοκάνουμε για να ψιλοβοηθήσουμε, αλλά μην λέμε ότι βοηθάμε αποτελεσματικά, γιατί αυτό δεν γίνεται.
Ερ: Πείτε μου, οι δομές που έχουμε εκτός των δημόσιων σχολείων στην Κω, σε ποιο επίπεδο βρίσκονται και βέβαια, εάν επαρκούν.
Β.Ζ.: Κατ’ αρχάς, να πω το εξής. Υπάρχουν πολύ καλοί επαγγελματίες σε διάφορους τομείς εδώ στο νησί μας που δραστηριοποιούνται ιδιωτικά, εννοώ ψυχολόγοι, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές κ.λ.π. Αυτό που δεν υπάρχει καθόλου είναι ο παιδοψυχίατρος. Είναι μια πολύ σοβαρή ειδικότητα για τις αναπτυξιακές δυσκολίες. Όλη η Ελλάδα έχει βέβαια αυτό το πρόβλημα δεν το έχουμε μόνο εμείς, είναι πολύ λίγοι στην Ελλάδα γενικώς. Από εκεί και πέρα και το Κέντρο «Αρωγή» που έχουμε φτιάξει, δεν θέλω να ευλογώ τα γένια μας αλλά είναι ένα πολύ σύγχρονο Κέντρο με όλες τις ειδικότητες και νομίζω ότι προσφέρουμε πολύ υψηλού επιπέδου υπηρεσίες.
Ερ: Το ΚΔΗΦ (Κέντρο Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας ΑμεΑ) που δημιουργήθηκε στο νησί μας πριν λίγους μήνες, διαθέτει και την ειδικότητα του παιδοψυχιάτρου.
Β.Ζ.: Μακάρι. Για μόνιμο το βρίσκω πολύ δύσκολο. Αλλά μακάρι να έχει έστω και
περιστασιακά. Θα είναι ευλογία.
Ερ: Κύριε Ζωΐδη, μου είχατε δηλώσει πριν από χρόνια ότι, το μεγαλύτερο έλλειμμα στο νησί μας είναι ότι δεν υπάρχει Κέντρο Ψυχικής Υγείας.
Β.Ζ.: Ναι, και το υπερασπίζουμε ακόμα και ακόμα δεν έχει δημιουργηθεί.
Ερ: Ας πάμε σε κάτι ευχάριστο. Πάλι εσείς, πριν από αρκετά χρόνια, μου είχατε δηλώσει την ανάγκη ίδρυσης στο νησί μας ενός ΕΝΕΕΓΥΛ (Ενιαίο Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο Λύκειο). Τελικά βγήκε το ΦΕΚ για την ίδρυσή του.
Β.Ζ.: Με μεγάλη χαρά το πληροφορήθηκα. Θέλω, με αφορμή αυτή τη συνέντευξη να παρακαλέσω πραγματικά προς κάθε κατεύθυνση, να δραστηριοποιηθούμε όλοι για να λειτουργήσει. Έχουμε κάνει μεγάλο αγώνα για να φτάσουμε εδώ που φτάσαμε, δηλαδή, να έχουμε ένα ΦΕΚ ίδρυσης του σχολείου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι λειτουργεί ΕΝΕΕΓΥΛ. Τα σχολεία θέλουν κτήρια, θέλουν καθηγητές…
Αυτή τη στιγμή έχουμε κάνει πολλά βήματα, φτάσαμε με μεγάλο αγώνα να ιδρυθεί και αυτό είναι ευχάριστο. Εγώ το παλεύω 8 χρόνια. Ως προϊστάμενος στο ΚΕΔΑΣΥ είχα κάνει όλες τις διαδικασίες. Είχαμε κάνει τότε 28 γνωματεύσεις παιδιών που δηλώναμε ότι, το κατάλληλο σχολείο για να φοιτήσουν είναι το ΕΝΕΕΓΥΛ, για να καταφέρουμε να έχουμε όλα τα χαρτιά που χρειάζονταν ούτως ώστε να υπάρχει η δυνατότητα του ΦΕΚ ίδρυσης και το καταφέραμε. Να μην καθυστερήσουμε όμως τη λειτουργία του, διότι ξέρετε, χάνονται γενιές παιδιών.
Ερ: Με λίγα λόγια, έχουμε το ΦΕΚ και θέλουμε το χώρο που θα στεγαστεί και το προσωπικό.
Β.Ζ.: Ακριβώς. Πρέπει να υπάρξει ένας συντονισμός εδώ των εμπλεκόμενων φορέων, και αυτοί είναι, η Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Δωδεκανήσου για το προσωπικό και ο δήμος Κω για το κτίριο. Χρειάζεται να γίνει ένας συντονισμός μεταξύ τους για να μπορέσει το σχολείο να λειτουργήσει.
Ερ: Σύμφωνα με πληροφορίες μου και με δεδομένη τη δυσκολία, δυσπραγία, όπως θέλετε πείτε το, της δημοτικής αρχής να φτιάξει νέα σχολεία, πρόθεσή της είναι να στεγάσει το ΕΝΕΕΓΥΛ στο κτίριο που στεγάζεται το ΕΕΕΕΚ. Υπήρξε αντίδραση από τους γονείς και τώρα το θέμα είναι μετέωρο. Ποια η άποψή σας για τη συστέγαση των δύο αυτών σχολείων;
Β.Ζ.: Η γνώμη μου είναι ότι, πρέπει να βρεθεί αντάξια του σχολείου στέγη. Δικό του κτίριο, σωστό κτίριο. Να το προβάλουμε αυτό το σχολείο, γιατί είναι πολύ κρίσιμο σχολείο, θα αποσυμφορήσει τα υπάρχοντα Γυμνάσια και το κυριότερο, θα βοηθήσει αυτά τα παιδιά να φοιτήσουν σε ένα κατάλληλο γι αυτά σχολικό πλαίσιο. Να αφήσουμε τις αηδίες και να πούμε ξεκάθαρα: το ΕΝΕΕΓΥΛ θέλει δικό του κτίριο που να πληροί τις προδιαγραφές που απαιτούνται και να λειτουργήσει με τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις για να γίνει ελκυστικό για γονείς και παιδιά.
Ερ: Επικαλούμενη την εμπειρία σας, θέλω να μου πείτε πού οφείλεται η αύξηση των περιπτώσεων νοητικής υστέρησης, όπως διαβάζουμε ότι συμβαίνει.
Β.Ζ.: Αυξάνονται πάρα πολύ τα αναπτυξιακά θέματα. Όταν μιλάμε για αναπτυξιακές δυσκολίες μιλάμε για δυσκολίες που έχει ένα παιδί στην ανάπτυξή του. Αυτές τις δυσκολίες οφείλουμε να τις εντοπίζουμε σε πάρα πολύ μικρές ηλικίες. Είναι πολύ ψηλά ο πήχης γιατί έχουν κατέβει πάρα πολύ αυτές οι ηλικίες. Το ιδανικό θα ήταν στον χρόνο ή στον 1,5 χρόνο να έχουμε διάγνωση γι' αυτά τα παιδιά που έχουν αυτού του τύπου τις αναπτυξιακές δυσκολίες. Αναφέρομαι σε αυτισμό, ΔΕΠΥ, σύνδρομα, συννοσηρότητα πιθανά μεταξύ όλων αυτών των καταστάσεων, σε δύσκολα περιστατικά δηλαδή. Αυτά τα περιστατικά πρέπει να τα βρίσκουμε πολύ νωρίς και να τα αντιμετωπίζουμε πάρα πολύ νωρίς. Θέλουν από πολύ μικρή ηλικία να μπαίνουν σε ειδικά προγράμματα διαπαιδαγώγησης και ενίσχυσης των δεξιοτήτων τους γιατί όσο περνάει ο χρόνος είναι εις βάρος τους. Τώρα έχουμε την δυνατότητα να εντοπίζουμε κι αυτά τα παιδιά και να παρέχουμε τις αντίστοιχες υπηρεσίες που χρειάζονται. Αυξάνονται όντως αυτές οι περιπτώσεις, δυστυχώς, και ενοχοποιούνται πάρα πολύ οι περιβαλλοντικοί λόγοι.
Ερ: Αυτό ακριβώς θέλω να ρωτήσω. Παίζει ρόλο το περιβάλλον και ο τρόπος ζωής μας;
Β.Ζ.: Είναι σε εξέλιξη πολλές έρευνες προς αυτή την κατεύθυνση. Δεν έχουμε ακόμα στάνταρ επιστημονικά δεδομένα, αλλά όμως ενοχοποιούνται περιβαλλοντικοί παράγοντες, δηλαδή, η ακτινοβολία που δεχόμαστε καθημερινά από, κινητά, τηλεοράσεις και όλα αυτά τα μέσα που χρησιμοποιούμε, η διατροφή που έχει διαταραχτεί - όλη η τροφική αλυσίδα είναι ένα μεγάλο πρόβλημα σήμερα - η πολυφαρμακία… Όλοι αυτοί οι παράγοντες, και λογικό είναι, επηρεάζουν τους νευρώνες των μαμάδων κι έτσι έχουμε αύξηση στα ποσοστά των παιδιών που γεννιούνται με κάποια νευροαπτυξιακή διαταραχή. Για παράδειγμα, τον αυτισμό
που όταν εγώ ξεκίνησα την Ειδική Αγωγή το 1990 ήταν ένα τοις χιλίοις τα περιστατικά και έχουμε φτάσει τώρα να μιλάμε για ένα στα 44 παιδιά. Δηλαδή, μιλάμε για 2,5%. Είναι συγκλονιστικό και πρέπει να παίρνονται τα αντίστοιχα μέτρα. Ερ: Απευθυνόμενος στους νέους γονείς, αν κάτι μπορείτε να πείτε, τι θα τους συμβουλεύατε κύριε Ζωΐδη;
Β.Ζ.: Προς τους νέους γονείς θα έλεγα ότι, το πιο βασικό από όλα είναι να έχουν ανοιχτά μάτια και αυτιά προς τα παιδιά τους, να τα παρατηρούν πολύ προσεχτικά και να μην φοβούνται να ρωτήσουν, να εκφράσουν την ανησυχία τους για αυτό που βλέπουν. Μόνο όφελος θα έχουν από αυτό. Δεν είναι ντροπή, πρέπει να τα ξεπεράσουν αυτά τα πράγματα. Ντροπή είναι να έχει το παιδί σου μια δυσκολία να μην την αντιληφθείς. Δεν είναι ντροπή να την αντιληφθείς και να του δώσεις έγκαιρα βοήθεια. Αυτό έχω να συστήσω προς όλους τους νέους γονείς.
ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
