Ο «Σ» παρουσιάζει σχόλια και προτάσεις που έχουν κατατεθεί στην πλατφόρμα συμμετοχής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας τα οποία αφορούν στο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο Κω.
Μετρήσαμε 50 συμμετοχές, οι περισσότερες από πολίτες του νησιού μας. Αρκετές δε από αυτές, είχαν κατατεθεί πριν από την παρουσίαση των τριών σεναρίων. Να υπενθυμίσουμε πως, ήδη έχουν δημοσιευθεί στον τοπικό τύπο οι θέσεις και οι προτάσεις των: Νίκου Μυλωνά, Ηλία Καματερού, Νίκου Κανταρζή και Κώστα Καΐσερλη.
Τέλος, να αναφέρουμε πως, στην σχετική πλατφόρμα του δήμου Κω όπου όσοι ενδιαφέρονται μπορούν να καταθέσουν τα σχόλια ή τις προτάσεις τους επί των σεναρίων του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, μέχρι και την Τρίτη, 27/1/2026, η συμμετοχή πολιτών και φορέων ήταν μηδενική!!!
Εν κατακλείδι: Τόσο τα σχόλια και οι προτάσεις προς το υπουργείο, που αναλογικά με τον πληθυσμό του νησιού μας ήταν απειροελάχιστα, όσο και η μηδενική συμμετοχή στην πλατφόρμα του δήμου, καταδεικνύουν την πλήρη αδιαφορία μας για το μέλλον του νησιού. Είθε, τουλάχιστον και αυτές οι λίγες προτάσεις να ληφθούν υπόψη από τους μελετητές.
Ίδωμεν.
Αναλυτικά κάποια σχόλια και προτάσεις:
«Μαστιχάρι Δράσις»
Έχουν κατατεθεί επιστημονικές και τεκμηριωμένες απόψεις για το Τ.Π.Σ. που πραγματικά αξίζουν συγχαρητήρια σε όλους.
Σαν Φορέας του χωριού εκφράζουμε την κάθετη αντίθεση μας σε περαιτέρω αδειοδότηση ξενοδοχειακών μονάδων στο Μαστιχάρι, μεγάλων ή μικρότερων.
Η αλλοίωση της φυσιογνωμίας του είναι ορατή, όχι μόνο από τους γηγενείς, αλλά και τους πιστούς του επισκέπτες.
Κρίνουμε θετική την εναρμονισμένη με τις ευρωπαϊκές οδηγίες, δόμηση σε απόσταση 100 μέτρων από τον αιγιαλό.
Για τις βόρειες ακτές όπου παρουσιάζεται έντονη αλλοίωση και διάβρωση,
προτείνουμε πιο αυστηρό καθεστώς προστασίας τους.
Προτείνουμε ανατολικά του ξενοδοχείου Μastichari bay, σε δημόσια έκταση, την χωροθέτηση ζώνης κοινωφελών σκοπών. π.χ. αθλητικών εγκαταστάσεων.
Ζητούμε να προστατευτεί η απείρου κάλλους δυτική παραλία με αμμοθίνες και κεδροδάσος από ανθρώπινες παρεμβάσεις και τον χαρακτηρισμό της ως Natura.
-Ορισμό περιαστικής ζώνης για ενδεχόμενη επέκταση του Σχεδίου Πόλεως.
-Χωροθέτηση της υποβαθμισμένης περιοχής οχλουσών δραστηριοτήτων Δ.Ε.Η.-Ε.Κ.Ο.Τ.Α. και διεύρυνσή της.
-Διάνοιξη δρόμου για πρόσβαση στην Παλαιοχριστιανική Βασιλική του Αγίου Ιωάννη.
-Χαρακτηρισμό του δρόμου Σταύρου Πέραμα ΔΕΗ ως επαρχιακού.
Αγροτικός Σύλλογος Κω
Ο Αγροτικός Σύλλογος Κω θεωρεί απαραίτητο, στο πλαίσιο του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, να οριστούν με σαφήνεια και επάρκεια ζώνες αξιόλογης αγροτικής γης και σε περιοχές πέραν των ήδη προφανών παραγωγικών πεδίων του νησιού.
Συγκεκριμένα, ζητούμε να προβλεφθεί και να χαρακτηριστεί αξιόλογη αγροτική γη στις περιοχές Ψαλιδίου, Ασφενδιού, Μαστιχαρίου, Αντιμάχειας, Κεφάλου και Καρδάμαινας, καθώς:
Σε πολλές από τις παραπάνω περιοχές υφίστανται ήδη ενεργές καλλιέργειες, όπως ελαιώνες και άλλες δενδρώδεις ή αροτραίες καλλιέργειες.
Πρόκειται για εκτάσεις που, βάσει εδαφοκλιματικών συνθηκών και υφιστάμενων χρήσεων, διαθέτουν αποδεδειγμένο ή δυνητικό αγροτικό χαρακτήρα και μπορούν να υποστηρίξουν περαιτέρω πρωτογενή παραγωγή.
Η μη αναγνώριση αυτών των περιοχών ως αξιόλογης αγροτικής γης ενέχει τον κίνδυνο σταδιακής απώλειας παραγωγικών εκτάσεων προς άλλες χρήσεις, εις βάρος της αγροτικής οικονομίας και της διατροφικής αυτάρκειας του νησιού.
Χρειάζονται περισσότερο αγροτικές ζώνες και στο υπόλοιπο νησί πέρα από αυτές που έχουν χαρακτηριστεί ήδη και στον πρώην Δήμο Ηρακλειδών. Επιβάλλεται η προστασία των υδάτινων πόρων και έργα αποταμίευσης νερού, η προστασία της βιοποικιλότητας του νησιού και η παύση δόμησης μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων.
Γιώργος Ιωσηφίδης, Μέλος της κίνησης πολιτών 'Βιώσιμη Κως'
Στο νησί μας έχουν ήδη δρομολογηθεί άλλες 5.000 νέες κλίνες (μπορεί και περισσότερες), οι οποίες ενδέχεται να έχουν δημιουργηθεί πριν καν τελειώσουν οι διαδικασίες του ΤΠΣ μέχρι και την έγκριση του και από το ΣτΕ. Ποιο είναι το ταβάνι; Δεν έχει μπει κανένα όριο. Που σταματάμε; Στις 20.000 ακόμη νέες κλίνες; Ή απλώς συνεχίζουμε και όπου βγει;
Οι μελετητές–επιστήμονες, πέρα από τη χωροθέτηση στους χάρτες, μας έδειξαν ξεκάθαρα ότι το νησί βρίσκεται ήδη στα όρια της φέρουσας ικανότητάς του. Μίλησαν για την Κω ως ένα πεπερασμένο σύστημα με συγκεκριμένους πόρους και δυνατότητες και προειδοποίησαν ότι η συνέχιση της ίδιας τάσης μεγάλης κλίμακας τουριστικών μονάδων θα επιβαρύνει τόσο τη ζωή των μόνιμων κατοίκων όσο και την εμπειρία των επισκεπτών.
Επιστήμονες, συμπολίτες μας, από πολλούς διαφορετικούς κλάδους, (περιβάλλον, διάβρωση ακτών, βιωσιμότητα, οικονομικά, αρχιτεκτονική κ.α.) έχουν καταθέσει σχόλια εδώ, στην πλατφόρμα, ο λόγος τους πάνω στα ζητήματα που θέτουν είναι πολύ πιο ισχυρός από τον δικό μου/μας και πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.
Ας ακούσουμε επιτέλους τους επιστήμονες!
Επίσης σοβαρά θα πρέπει να ληφθούν και τα σχόλια των συμπολιτών μας από το Μαστιχάρι και το Μαρμάρι. Το μεν Μαστιχάρι «πνίγεται» από την τουριστική «ανάπτυξη», έχουμε ξεχάσει ότι είναι χωριό. Το δε Μαρμάρι έχει ένα δίκαιο αίτημα για να αναγνωριστεί ως οικισμός.
Σχετικά με τα σενάρια, θα πρότεινα το 3ο με κάποιες αλλαγές για να καλύπτει κοινωνικές ανάγκες σχετικά με την μόνιμη κατοικία (ιδιοκατοίκηση ή ενοικίαση), και ίσως ενός μικρού και πολύ συγκεκριμένου αριθμού μικρών καταλυμάτων εναλλακτικού τουρισμού και αγροτουρισμού με σαφή χωρικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.
Το 3ο σενάριο έχει πολλά θετικά στοιχεία όπως είναι η ισχυρή προστασία του φυσικού και αγροτικού χώρου, η έμφαση στην φέρουσα ικανότητα και την ποιότητα ζωής καθώς και η στροφή σε πιο ήπιες, τοπικές μορφές ανάπτυξης. Εξασφαλίζει την προστασία κατοικίας από την ανεξέλεγκτη τουριστική πίεση, την καλύτερη ποιότητα ζωής (λιγότερη κυκλοφορία, θόρυβος, υπερφόρτωση) με θετικό αντίκτυπο και στους επισκέπτες, και την διατήρηση των φυσικών πόρων (νερό, γη, τοπίο). Αυτά τα στοιχεία δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ανάπτυξη της τοπικής παραγωγής, την ανάπτυξη εναλλακτικού τουρισμού και αγροτουρισμού, και την μόνιμη και όχι εποχική εργασία.
Μάνος Παπακωνσταντίνου
Απόφοιτος Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Απόφοιτος Leeds University Business School, Ιδιοκτήτης τοπικού εστιατορίου της Κω
Η τουριστική ανάπτυξη παρουσιάζεται συχνά ως μονόδρομος για την οικονομική ευημερία των νησιών. Ωστόσο, η συνεχής και ολοένα αυξανόμενη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, σε συνδυασμό με τον υπερτουρισμό, εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς τη βιωσιμότητα αυτού του μοντέλου — τόσο περιβαλλοντικά όσο και κοινωνικοοικονομικά.
Η υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας ενός νησιωτικού οικοσυστήματος έχει μετρήσιμες συνέπειες: υποβάθμιση φυσικών πόρων (νερό, έδαφος, ακτές), αύξηση απορριμμάτων, πίεση στις υποδομές, αλλοίωση του τοπίου και, τελικά, μείωση της ποιότητας ζωής των μόνιμων κατοίκων. Το περιβαλλοντικό κόστος δεν είναι αφηρημένο· μεταφράζεται σε πραγματικές απώλειες που συχνά καλείται να διαχειριστεί η τοπική κοινωνία, χωρίς αντίστοιχα οφέλη.
Παράλληλα, η οικονομική διάσταση του υπερτουρισμού δεν είναι τόσο θετική όσο συχνά παρουσιάζεται. Το κυρίαρχο αφήγημα ότι οι μεγάλες τουριστικές μονάδες «ενισχύουν την οικονομία» αγνοεί τη διανομή του παραγόμενου πλούτου. Στην πράξη, οι μεγάλες μονάδες ανήκουν συνήθως σε εξωτοπικά επιχειρηματικά σχήματα, με αποτέλεσμα σημαντικό μέρος των κερδών να μην παραμένει στον τόπο.
Αντίθετα, οι μικρότερης κλίμακας τουριστικές μονάδες είναι κατά κανόνα επενδύσεις τοπικών επιχειρηματιών. Αυτό σημαίνει ότι τα έσοδα επανεπενδύονται στην τοπική οικονομία, στηρίζοντας άμεσα την απασχόληση και τη βιωσιμότητα της κοινότητας.
Επιπλέον, οι μικρότερης κλίμακας ξενοδοχειακές μονάδες προσελκύουν επισκέπτες με διάθεση να γνωρίσουν τον τόπο: να κινηθούν στο νησί, να χρησιμοποιήσουν ταξί ή ενοικιαζόμενα οχήματα, να επισκεφθούν τοπικά εμπορικά καταστήματα και καταστήματα εστίασης. Έτσι, το οικονομικό όφελος διαχέεται σε περισσότερους κλάδους. Σε αντίθεση με το μοντέλο των μεγάλων μονάδων που καρπώνεται σχεδόν αποκλειστικά τη δαπάνη του επισκέπτη.
Σημαντική είναι και η σχέση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή. Οι μικρότερες μονάδες, επενδύοντας στην ποιότητα και στην αυθεντικότητα του προϊόντος τους, έχουν μεγαλύτερη τάση να συνεργάζονται με τοπικούς παραγωγούς και προμηθευτές. Αντίθετα, οι μεγάλες μονάδες λειτουργούν με αυστηρές πολιτικές χαμηλού κόστους, επιλέγοντας τοπικά προϊόντα μόνο εφόσον αυτά εξυπηρετούν το εκάστοτε “low food cost policy”, περιορίζοντας έτσι τη στήριξη της τοπικής αγροδιατροφικής αλυσίδας.
Υπό αυτό το πρίσμα, η επιμονή στη συνεχή δημιουργία μεγάλων τουριστικών μονάδων ως δήθεν αναπτυξιακή στρατηγική μοιάζει περισσότερο με ένα κεντρικά διαμορφωμένο αφήγημα, που εστιάζει στη συνολική εικόνα της χώρας (αφίξεις, έσοδα, στατιστικοί δείκτες), αγνοώντας τις τοπικές αντοχές και ανάγκες. Τα νησιά, ωστόσο, επωμίζονται δυσανάλογα υψηλό περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος, χωρίς να απολαμβάνουν αντίστοιχα και βιώσιμα οφέλη.
Η συζήτηση για το μέλλον του τουρισμού δεν είναι συζήτηση «κατά της ανάπτυξης», αλλά υπέρ μιας ανάπτυξης που σέβεται τα όρια του τόπου, προστατεύει τους φυσικούς πόρους και ενισχύει ουσιαστικά την τοπική κοινωνία και οικονομία. Χωρίς αυτή τη μετατόπιση, ο υπερτουρισμός κινδυνεύει να υπονομεύσει ακριβώς αυτό που υποτίθεται ότι έρχεται να ενισχύσει: τη βιωσιμότητα και την ταυτότητα των νησιών.
Κατερίνα Παπαγιαννάκη, Χημικός, Δρ. Περιβαλλοντικής Οικονομίας, Μέλος της κίνησης πολιτών 'Βιώσιμη Κως'
Με την ιδιότητα του επιστήμονα στο πεδίο της κλιματικής αλλαγής και των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων των έντονων φαινομένων που σχετίζονται με καιρό και κλίμα, καταθέτω τις απόψεις μου επί των εναλλακτικών σεναρίων. Η Κως αποτελεί ένα πεπερασμένο νησιωτικό σύστημα με του φυσικούς πόρους να πιέζονται ορατά την περίοδο τουριστικής αιχμής. Ο σχεδιασμός οφείλει να ενσωματώνει την κλιματική ανθεκτικότητα, λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά δεδομένα κορεσμού του νησιού.
1. Πολεοδόμηση υπό συνθήκες αβεβαιότητας και υπερκορεσμού Εκφράζω τον έντονο προβληματισμό μου για την προώθηση νέων πολεοδομικών ρυθμίσεων πριν από την ολοκλήρωση κρίσιμων μελετών:
• Διαχείριση υδάτων: Είναι επισφαλές να προτείνεται αύξηση της οικιστικής ή τουριστικής δυναμικότητας χωρίς να έχει ολοκληρωθεί και ενσωματωθεί η τρέχουσα μελέτη για το νερό από τη ΔΕΥΑΚ. Η επάρκεια των υδατικών πόρων δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
• Μελέτη Φέρουσας Ικανότητας (ΜΦΙ): Ο τελικός σχεδιασμός να τελεί υπό την προϋπόθεση μιας εξαντλητικής ΜΦΙ για ολόκληρο το νησί, η οποία θα συνυπολογίσει τη σωρευτική επίδραση των υφιστάμενων και των ήδη αδειοδοτημένων 1000δων νέων κλινών. Η προσθήκη νέας δόμησης σε ένα ήδη υπερκορεσμένο σύστημα, χωρίς να γνωρίζουμε τα πραγματικά όρια αντοχής του, ενέχει σοβαρούς κινδύνους και απέχει από μια σύγχρονη προληπτική πολιτική.
2. Κλιματική ανθεκτικότητα και χωρική ενσωμάτωση (ΣΣ 5) Η κλιματική κρίση επιβάλλει τη μετατροπή των διαπιστώσεων σε δεσμευτικούς κανόνες:
• Χάρτες επικινδυνότητας: Οι παράμετροι κινδύνου (λειψυδρία, διάβρωση ακτών) να λειτουργήσουν ως άμεσοι πολεοδομικοί "κόφτες". Όπου το οικοσύστημα δείχνει σημάδια εξάντλησης, η νέα επιβάρυνση πρέπει να αποκλείεται προληπτικά. Υπάρχει αυτή η εικόνα; Θεωρώ ότι χωρίς τις προαναφερθείσες μελέτες, δεν υπάρχει.
• Προστατευόμενες Ζώνες: Στις ζώνες Natura και στην παράκτια ζώνη των 100μ., οι «ήπιες χρήσεις» πρέπει να ορίζονται με αυστηρότητα διασφαλίζοντας ότι δεν θα αποτελέσουν όχημα για περαιτέρω πίεση στο οικοσύστημα.
3. Επιλογή σεναρίου: Συμφωνώ με μια συνδυαστική προσέγγιση που υιοθετεί την αυστηρότητα του Σεναρίου 3 ως προς την προστασία του φυσικού κεφαλαίου, διατηρώντας τη ‘ρεαλιστική’ προσέγγιση του Σεναρίου 2 για τις κοινωνικές ανάγκες. Όπως τη διευκόλυνση της μόνιμης κατοικίας και της αγροτικής δραστηριότητας (υποδομές παραγωγής, αποθήκευσης, διαχείριση νερού...), ώστε να συγκρατηθεί ο πληθυσμός και να προστατευθεί η γη υψηλής παραγωγικότητας από την τουριστική διάχυση.
4. Κατηγορηματική αντίθεση στις Στρατηγικές Επενδύσεις Εκφράζω την πλήρη αντίθεσή μου στη χωροθέτηση Στρατηγικών Επενδύσεων στην Κω. Με 1000δες νέες κλίνες ήδη σε τροχιά υλοποίησης, οποιαδήποτε επιπλέον επένδυση μεγάλης κλίμακας που λειτουργεί με παρεκκλίσεις θα οδηγήσει σε κατάρρευση των υφιστάμενων υποδομών και θα αλλοιώσει ανεπανόρθωτα τη φυσιογνωμία και την κοινωνική συνοχή του νησιού.
Το ΤΠΣ πρέπει να είναι ένα εργαλείο θωράκισης απέναντι στον υπερκορεσμό, με γνώμονα έναν σχεδιασμό ανθεκτικό και δίκαιο.
Μανιάς Μανώλης, πρόεδρος του συλλόγου κτηνοτρόφων Κω
Ο σύλλογος κτηνοτρόφων Κω, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στο ΤΠΣ. Δυστυχώς χρόνο με τον χρόνο η καλλιεργήσιμες εκτάσεις στην Κω μειώνονται δραματικά. Η τεράστια αύξηση των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων έχει ως αποτέλεσμα την συρρίκνωση του πρωτογενή τομέα. Αγρότες, κτηνοτρόφοι , μελισσοκόμοι, βρισκόμαστε κάθε χρόνο σε πιο δεινή θέση. Ειλικρινά θα πρέπει και ο Κωακός λαός να αναρωτηθεί το εξής: Τι θα γίνει αν εξαφανιστεί το επάγγελμα μας; Η Κως καθώς και όλα τα νησιά , βρισκόμαστε σε πιο μειονεκτική θέση από την στεριά γιατί το να προμηθευτούμε την τροφή μας χρειάζεται μεταφορά. Η μεταφορές όμως και κοστίζουν αλλά χρειάζεται να έχουμε σύμμαχο τον καιρό. Κάποτε και όχι στο μακρινό παρελθόν κάναμε εξαγωγές σε ντομάτα αφού υπήρχαν 7 εργοστάσια επεξεργασίας .Η πολιτεία θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη ότι είμαστε νησί και μάλιστα σε παραμεθόρια περιοχή, συνεπώς είναι επιτακτική η ανάγκη να έχουμε μερική αυτονομία σε τρόφιμα που παράγονται στο νησί μας. Οι εξελίξεις σχετικά με τις ανεγέρσεις ξενοδοχείων μας αναγκάζουν κάθε χρόνο να μετακινούμαστε σε άλλα χωράφια και άλλες εκτάσεις. Στον κάμπο " ενοχλούμε" στο βουνό ¨ενοχλούμε" Πείτε μας λοιπόν πού θα καλλιεργήσουμε και πού θα βοσκήσουν τα παραγωγικά ζώα; Θέλετε να πνιγούμε στα ξενοδοχεία; Το νερό τελειώνει ! και όσο κι αν υπάρχουν φωνές περί ανάπτυξης, σας λέμε με λύπη ότι σε λίγα χρόνια θα πούμε το νερό νεράκι.. Δεν μπορεί όλες οι κατευθύνσεις να έχουν γνώμονα μόνο το οικονομικό κέρδος. Σε αυτό το νησί ζούνε 40.0000 άνθρωποι, μεγαλώνουμε τα παιδιά μας και θέλουμε να τους αφήσουμε ως παρακαταθήκη μια Κως βιώσιμη , με επάρκεια νερού και φυσικών πόρων, με ευκαιρίες για επαγγελματική αποκατάσταση πέρα από το να κρατάνε ένα δίσκο σε ένα ξενοδοχείο. Ο σύλλογος μας έχει αποστείλει δύο φορές επιστολή στον προηγούμενο Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης , αλλά και πρόσφατα στον τωρινό Υπουργό κ. Τσιάρα. Αναμένουμε ως συνήθως στο ακουστικό .... Στο νέο ΤΠΣ θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα ώστε να ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΟΥΝ ΖΩΝΕΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΒΟΣΚΗΣΗΣ. Τέλος για όποιον ενδιαφέρεται σας επισυνάπτουμε την πρόσφατη επιστολή μας προς τον Υπουργό όπου είχαμε επισυνάψει και επίσημα στοιχεία για την δραματική μείωση του ζωικού κεφαλαίου στο νησί μας.
ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
