Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό παρουσιάζεται ως ένα «σύγχρονο εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης». Αν όμως αφαιρέσει κανείς τις εύηχες διατυπώσεις, τις «πράσινες» αναφορές και την τεχνική ορολογία, διαπιστώνει μια απλή πραγματικότητα: το μοντέλο του μαζικού τουρισμού όχι μόνο δεν αλλάζει ουσιαστικά, αλλά συνεχίζει να προστατεύεται και να επεκτείνεται. Και αυτό, για την Κω, αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα. Γιατί η Κως σήμερα δεν απειλείται από έλλειψη τουριστικής ανάπτυξης. Απειλείται από την υπερβολική εξάρτησή της από αυτήν.
Η Κως δεν είναι τρεις διαφορετικές «ζώνες»
Ένα από τα πιο προβληματικά σημεία του νέου σχεδίου είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει το ίδιο το νησί: σαν να αποτελείται από τρεις διαφορετικούς προορισμούς. Ποιος μπορεί να υποστηρίζει ότι:
- «εδώ υπάρχει κορεσμός»,
- «εκεί υπάρχει ακόμη περιθώριο ανάπτυξης»,
Λες και:
- το νερό δεν είναι κοινό αγαθό,
- το οδικό δίκτυο δεν εξυπηρετεί ολόκληρο το νησί,
- το νοσοκομείο δεν καλύπτει τις ανάγκες όλων των κατοίκων και επισκεπτών,
- η ενεργειακή πίεση δεν αφορά κάθε περιοχή,
- η στεγαστική κρίση δεν επηρεάζει παντού την καθημερινότητα.
Η Κως λειτουργεί ως ένα ενιαίο οικοσύστημα. Όταν πιέζεται ένα τμήμα του νησιού, αργά ή γρήγορα πιέζεται ολόκληρο. Δεν μπορεί, λοιπόν, να γίνεται λόγος για «περιορισμούς» στη μία πλευρά και ταυτόχρονα να αφήνεται ανοιχτό το πεδίο για νέες μεγάλες τουριστικές μονάδες σε άλλες περιοχές, χωρίς ουσιαστικά όρια και ελέγχους. Αυτό δεν είναι χωροταξικός σχεδιασμός. Είναι απλώς μεταφορά του προβλήματος λίγα χιλιόμετρα παρακάτω.
Το πραγματικό πρόβλημα της Κω δεν είναι τα μικρά καταλύματα
Ας μιλήσουμε επιτέλους με ειλικρίνεια. Το μεγάλο πρόβλημα της Κω δεν είναι ο μικρός επιχειρηματίας που προσπαθεί να διατηρήσει ζωντανή μια οικογενειακή επιχείρηση. Το πραγματικό βάρος για το νησί προέρχεται από τη συνεχή γιγάντωση του μαζικού τουρισμού, χωρίς σαφή όρια και χωρίς ουσιαστικούς φραγμούς στη χρήση των φυσικών πόρων.
Τα ίδια τα στοιχεία το αποδεικνύουν:
- ο αριθμός των επισκεπτών συνεχίζει να αυξάνεται,
- οι τουριστικές κλίνες έχουν υπερδιπλασιαστεί,
- ενώ οι βασικές υποδομές του νησιού παραμένουν ανεπαρκείς για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες.
Σήμερα όλοι βλέπουμε τις συνέπειες:
- προβλήματα επάρκειας και διαχείρισης νερού,
- ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις,
- ενεργειακή ανεπάρκεια,
- κυκλοφοριακή ασφυξία,
- δυσκολία εύρεσης προσωπικού,
- οξύ στεγαστικό πρόβλημα,
- εξάντληση των φυσικών πόρων.
«Ποιοτικός τουρισμός» δεν σημαίνει αυτόματα βιωσιμότητα
Τα τελευταία χρόνια ακούμε συνεχώς τη φράση: «Θέλουμε ποιοτικό τουρισμό». Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη; Διότι πολλές φορές πίσω από τον όρο «ποιοτικός» κρύβονται:
- υπερκατανάλωση ενέργειας,
- υπερβολική χρήση νερού,
- ακόμη μεγαλύτερη πίεση σε ήδη κορεσμένες υποδομές.
Ένα ξενοδοχείο μπορεί να διαθέτει «πράσινες πιστοποιήσεις» και ταυτόχρονα να επιβαρύνει δυσανάλογα έναν μικρό και ήδη επιβαρυμένο νησιωτικό χώρο.
Η μεγαλύτερη αντίφαση: πρώτα οι επενδύσεις, μετά η φέρουσα ικανότητα
Σήμερα ακολουθείται μια λανθασμένη λογική: πρώτα σχεδιάζουμε την ανάπτυξη και μετά εξετάζουμε αν ο τόπος μπορεί να την αντέξει. Σε ένα νησί όπως η Κως θα έπρεπε να ισχύει ακριβώς το αντίθετο:
- πρώτα πραγματική, ανεξάρτητη και επιστημονικά τεκμηριωμένη μελέτη φέρουσας ικανότητας,
- και έπειτα οποιαδήποτε νέα επέκταση κλινών ή μεγάλων τουριστικών εγκαταστάσεων.
Το στεγαστικό είναι ζήτημα επιβίωσης του νησιού
Το στεγαστικό πρόβλημα δεν είναι μόνο κοινωνικό ζήτημα. Είναι ζήτημα λειτουργίας και επιβίωσης της ίδιας της Κω.
Σήμερα:
- εργαζόμενοι αδυνατούν να βρουν κατοικία,
- εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται να παραμείνουν στο νησί,
- γιατροί αποφεύγουν να μετακινηθούν στην Κω,
- νέοι άνθρωποι εγκαταλείπουν τον τόπο τους,
- επιχειρήσεις αδυνατούν να στελεχωθούν.
Η Κως χρειάζεται τουριστική ανθεκτικότητα, όχι μόνο τουριστική ανάπτυξη. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θέλουμε τουρισμό. Φυσικά και θέλουμε. Το κρίσιμο ερώτημα είναι:
- τι είδους τουρισμό θέλουμε,
- σε ποια κλίμακα,
- με ποια όρια,
- και για πόσο ακόμη μπορεί αυτό το νησί να αντέξει χωρίς να χάσει την ταυτότητά του.
Η Κως χρειάζεται ισορροπία. Και επειδή οι μεγάλες επενδύσεις θα συνεχίσουν στο νησί, είναι απαραίτητο να θεσπιστούν αυστηροί και δεσμευτικοί όροι:
- από πού θα εξασφαλίζεται η ύδρευση,
- πώς θα γίνεται η διαχείριση των λυμάτων,
- με ποιον τρόπο θα καλύπτονται οι ενεργειακές ανάγκες,
- ποια θα είναι η πραγματική συμμετοχή των επενδύσεων στην προστασία των τοπικών πόρων.
Γιατί κάποια στιγμή πρέπει να το πούμε καθαρά: Δεν μπορεί να θεωρείται ανάπτυξη η ανεξέλεγκτη εξάντληση των φυσικών πόρων ενός νησιού — ιδιαίτερα του νερού. Δεν μπορεί να θεωρείται φυσιολογικό να χάνονται πολύτιμοι υδάτινοι πόροι από τις πολύτιμες πηγές μας, στη θάλασσα, την ώρα που το νησί πιέζεται όλο και περισσότερο. Και δεν μπορεί να θεωρείται πρόοδος η σταδιακή απώλεια της ταυτότητας, της ισορροπίας και της ποιότητας ζωής ενός τόπου.
Η Κως δεν χρειάζεται άλλα μεγάλα λόγια ούτε επικοινωνιακές υποσχέσεις περί «βιωσιμότητας». Χρειάζεται σχέδιο, όρια, σοβαρότητα και πολιτική βούληση. Η πραγματική ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο σε αφίξεις, επενδύσεις και αριθμούς κλινών. Μετριέται στην ποιότητα ζωής των κατοίκων, στην ανθεκτικότητα των υποδομών, στην προστασία του φυσικού πλούτου και στη δυνατότητα ενός τόπου να παραμείνει ζωντανός και ανθρώπινος και για τις επόμενες γενιές. Αν δεν υπάρξουν σήμερα γενναίες αποφάσεις, η Κως κινδυνεύει να χάσει ακριβώς αυτό που την έκανε μοναδική. Και τότε θα είναι αργά να μιλάμε για βιώσιμη ανάπτυξη.
ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΑΘΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
