Λειψυδρία: Μεγαλώνει η λίστα των περιοχών σε έκτακτη ανάγκη

Συμπεριλαμβάνονται 5 νησιά της Δωδεκανήσου!!!

• Fast track έργα για να μη στερέψουν οι βρύσες - Νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ προτείνει διαδικασίες εξπρές για αφαλατώσεις, δίκτυα και υποδομές, καθώς αυξάνονται οι περιοχές που πλήττονται
• Τα ξενοδοχεία υψηλής κατηγορίας αποτελούν εξαιρετικά μεγάλους καταναλωτές νερού στις ήδη επιβαρυμένες νησιωτικές περιοχές υψηλής τουριστικής ζήτησης.

Η λειψυδρία διευρύνει σταθερά τον χάρτη των περιοχών της χώρας που τίθενται σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Η  κήρυξη του Πόρου στο εν λόγω καθεστώς, προσθέτει έναν ακόμη «σταθμό» σε μια διαδρομή που αποκτά μόνιμα χαρακτηριστικά, καθώς υδατική κρίση εξελίσσεται σε μια νέα πραγματικότητα, η οποία δοκιμάζει υποδομές ύδρευσης και αναγκάζει την κυβέρνηση να αναζητήσει πιο ευέλικτους μηχανισμούς παρέμβασης, αναφέρει ρεπορτάζ της Μάχης Τράτσα στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο».

Με τον Πόρο, οι περιοχές που έχουν κηρυχθεί σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης, λόγω λειψυδρίας, φθάνουν πλέον τις δέκα. Στη λίστα περιλαμβάνονται η Τήνος, η Αλόννησος, η Αστυπάλαια, το Μεγανήσι, η Κάρπαθος, η Πάτμος, η Λέρος, η Σύμη, ο Δήμος Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων.

Η εποχική κατανάλωση νερού στα ελληνικά νησιά, λόγω τουριστικής κίνησης, αποκαλύπτει ένα από τα πιο ακραία παραδείγματα υδατικής πίεσης λόγω υπερτουρισμού στη Μεσόγειο. Στη Μύκονο, με μόλις 10.700 μόνιμους κατοίκους, η ημερήσια κατανάλωση εκτοξεύεται από 1.600–2.000 m³ τον χειμώνα σε 10.000–18.000 m³ το καλοκαίρι, δηλαδή έως και 9 φορές αύξηση.

Η γεωγραφική διασπορά τους, από το Ιόνιο έως το Αιγαίο, αποτυπώνει την έκταση του προβλήματος σε όλη τη νησιωτική χώρα, με κοινό παρονομαστή τις μειωμένες βροχοπτώσεις των τελευταίων ετών, τη συρρίκνωση των διαθέσιμων αποθεμάτων και την εκρηκτική αύξηση της κατανάλωσης, κυρίως κατά τη θερινή περίοδο.

Από την έκτακτη ανάγκη στα έργα-εξπρές

Η διεύρυνση του καταλόγου των περιοχών που κηρύσσονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης συμπίπτει με την πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) να αναμορφώσει το πλαίσιο υλοποίησης των έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας. Το νομοσχέδιο για τα ύδατα, το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, επιχειρεί να περιορίσει τις καθυστερήσεις διαμορφώνοντας ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.

Η φιλοσοφία του σχεδίου είναι να μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για την υλοποίηση κρίσιμων παρεμβάσεων, ώστε έργα ύδρευσης και ενίσχυσης των υδατικών πόρων να μην καθυστερούν όταν μια περιοχή βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με σοβαρές ελλείψεις. Η κήρυξη, δηλαδή, θα ενεργοποιεί ένα ειδικό πλαίσιο που θα επιτρέπει την επιτάχυνση των διαδικασιών για έργα ύδρευσης, αφαλάτωσης και άλλες παρεμβάσεις που κρίνονται αναγκαίες για την ενίσχυση της υδροδοτικής επάρκειας.

Διαγωνισμοί σε fast track και πρόσκληση σε τρεις εταιρείες

Στο επίκεντρο της νέας διαδικασίας βρίσκεται η δυνατότητα ανάθεσης κατεπειγόντων έργων μέσω πρόσκλησης σε τουλάχιστον τρεις εργοληπτικές επιχειρήσεις με αποδεδειγμένη εμπειρία σε αντίστοιχες υποδομές. Οι ενδιαφερόμενοι θα καλούνται να υποβάλουν οικονομική προσφορά μέσα σε μόλις δέκα εργάσιμες ημέρες, ενώ η επιλογή του αναδόχου θα γίνεται με κριτήριο τη χαμηλότερη οικονομική προσφορά.

Με το νέο μοντέλο επιδιώκεται ο περιορισμός του χρόνου που απαιτείται για την ανάθεση ενός δημόσιου έργου, διατηρώντας τον ανταγωνισμό μεταξύ συγκεκριμένων προσκεκλημένων υποψηφίων εταιρειών.

Παράλληλα, το ΥΠΕΝ θα αποκτήσει τη δυνατότητα να αναλαμβάνει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων ακόμη και όταν αυτά εμπίπτουν στις αρμοδιότητες άλλων φορέων, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει προηγηθεί η κήρυξη της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και σχετική απόφαση της κυβέρνησης. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν μηχανισμό συγκέντρωσης αρμοδιοτήτων, ώστε να αποφεύγονται οι καθυστερήσεις που προκαλεί η εμπλοκή πολλών διαφορετικών υπηρεσιών.

Αφαλατώσεις με λιγότερη γραφειοκρατία

Επιχειρείται επίσης να επιταχυνθούν οι διαδικασίες για τις μονάδες αφαλάτωσης, οι οποίες θεωρούνται πλέον βασικό «εργαλείο» για την ενίσχυση της υδροδότησης των νησιών. Το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για τις γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών σχετικά με τη διαχείριση του αλμολοίπου (σ.σ. συμπυκνωμένο θαλασσινό νερό που απομένει μετά τη διαδικασία αφαλάτωσης) και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των εγκαταστάσεων.

Εφόσον οι προβλεπόμενες προθεσμίες παρέλθουν χωρίς απόφαση, η διαδικασία μεταφέρεται υποχρεωτικά στο αρμόδιο περιφερειακό συμβούλιο περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ώστε να αποφεύγονται πολύμηνες εκκρεμότητες.

Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στα νησιά. Περιλαμβάνει και ειδική πρόβλεψη για την υδροδοτική ασφάλεια της Αττικής, ανοίγοντας τον δρόμο για τη μεταφορά νερού από τους παραποτάμους του Αχελώου, τον Κρικελλοπόταμο και τον Καρπενησιώτη, προς το υδροδοτικό σύστημα της πρωτεύουσας. Πρόκειται για το έργο «Εύρυτος», μια παρέμβαση που έχει ήδη παρουσιάσει η κυβέρνηση και η διοίκηση της ΕΥΔΑΠ, με προϋπολογισμό που προσεγγίζει τα 535 εκατ. ευρώ.

Έως 500% αύξηση στη… δίψα των νησιών το καλοκαίρι

Η συνεχής αύξηση των περιοχών που εντάσσονται στο καθεστώς έκτακτης ανάγκης καταδεικνύει ότι η λειψυδρία αποκτά πλέον χαρακτηριστικά μόνιμης πρόκλησης. Μάλιστα, η εποχική κατανάλωση νερού στα ελληνικά νησιά, λόγω τουριστικής κίνησης, αποκαλύπτει ένα από τα πιο ακραία παραδείγματα υδατικής πίεσης λόγω υπερτουρισμού στη Μεσόγειο. Στη Μύκονο, με μόλις 10.700 μόνιμους κατοίκους, η ημερήσια κατανάλωση εκτοξεύεται από 1.600–2.000 m³ τον χειμώνα σε 10.000–18.000 m³ το καλοκαίρι, δηλαδή έως και 9 φορές αύξηση.

Αντίστοιχα, η Σαντορίνη εμφανίζει αύξηση πάνω από 500%, η Πάρος και η Κάρπαθος 344% και η Νάξος 238%, καταδεικνύοντας έντονη εποχική υπερφόρτωση. Επιπρόσθετα, όπως αναφέρει ο καθηγητής Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και επικεφαλής του Εργαστηρίου ASSIST (Ανάλυση και Διαχείριση Ανθρωπογενών και Φυσικών Καταστροφών) και της έδρας UNESCO ,για τα Παρόχθια, Παράκτια και Δελταϊκά Οικοσυστήματα,  στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης κ. Δημήτρης Εμμανουλούδης, τα ξενοδοχεία υψηλής κατηγορίας αποτελούν εξαιρετικά μεγάλους καταναλωτές νερού στις ήδη επιβαρυμένες νησιωτικές περιοχές υψηλής τουριστικής ζήτησης.

Σύμφωνα με τον Καθηγητή, ενώ η κατανάλωση για ένα τουρίστα σε ένα απλό κατάλυμα, ανέρχεται σε 450 λίτρα ανά άτομο, ανά ημέρα, η κατανάλωση εκτοξεύεται στα 1.000 λίτρα ανά άτομο, ανά ημέρα, όταν πρόκειται για ξενοδοχεία υψηλής κατηγορίας, ή ξενοδοχεία πολυτελείας. Εάν μάλιστα ληφθεί υπόψη ότι τα περισσότερα από αυτά περιλαμβάνουν εκατοντάδες κλίνες, γίνεται αντιληπτό το μέγεθος της πίεσης που ασκούν οι καταναλωτές αυτοί στο σύστημα.

Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι ακόμη και όταν υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι χρηματοδότησης, οι αδειοδοτήσεις και οι διαγωνιστικές διαδικασίες συχνά απαιτούν πολύ μεγαλύτερο χρόνο από εκείνον που επιτρέπει η ίδια η υδατική κρίση.

Γι’ αυτό και αρκετοί νησιωτικοί δήμοι αντιμετωπίζουν την κήρυξη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ως εργαλείο που επιτρέπει να κινηθούν γρηγορότερα για έργα όπως νέες αφαλατώσεις, ενίσχυση δικτύων, δεξαμενές αποθήκευσης και προσωρινές λύσεις μεταφοράς νερού.