Επιστολή μέρος 2ο

Άννα Αυγούλη

Και συνεχίζουμε αγαπημένε μου αναγνώστη από εκεί που είχαμε μείνει στο προηγούμενο φύλλο. Να υπενθυμίσω πως, αφορά το δεύτερο μέρος της επιστολής προς την κυβέρνηση και τα πολιτικά κόμματα του Δικτύου για Βιώσιμες Κυκλάδες.

Στο 1^ο μέρος το Δίκτυο έκανε επισημάνσεις επί του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου και σε αυτό το 2^ο μέρος, προβαίνει σε προτάσεις.

Αναλυτικά:

Ως ΔΙΚΤΥΟ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΚΥΚΛΑΔΕΣ που επικεντρώνεται σταθερά στην ανάγκη για εξασφάλιση της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητάς των Κυκλαδονήσων, επιμένοντας στην αναγκαιότητα της προστασίας της ιδιαίτερης και ξεχωριστά ευαίσθητης Κυκλαδικής Ταυτότητας και της ιδιαίτερης γεωφυσικής και οικολογικής αρμονίας των νησιών, τονίζουμε για μια ακόμα φορά ως άκρως αναγκαία τα παρακάτω:

− Εκπόνηση μελετών Φέρουσας Ικανότητας με κοινά αποδεκτή μεθοδολογία για όλα τα νησιά, τα αποτελέσματα της οποίας να ληφθούν υποχρεωτικά υπόψη στα προτεινόμενα σενάρια.

− Κατάρτιση οδικού χάρτη μετάβασης σε ένα πρότυπο βιώσιμης νησιωτικής ανάπτυξης.

− Προστασία γεωργικής και αγροτικής γης. Καταγραφή των γεωργοκτηνοτροφικών εκτάσεων και δημιουργία νέων με θεσμοθέτηση κινήτρων για την ενίσχυση του τομέα.

− Ουσιαστικό περιορισμό της εκτός οικισμού δόμησης. Συνεπή εφαρμογή του Προεδρικού Διατάγματος του 1985 (Π.Δ.24/5/85, ΦΕΚ270/Δ-1985) και της σχετικής πρόσφατης νομολογίας του Σ.τ.Ε. (απόφαση ΣτΕ 176/2023, κ.α)

− Κατάργηση της νομοθεσίας που επιτρέπει (και μάλιστα ενθαρρύνει με ειδικά επιπλέον δόμησης) την κατασκευή υπόσκαφων κτιρίων σε νησιά και περιοχές που δεν είχαν καμιά παράδοση σχετική με τα υπόσκαφα και των οποίων το έδαφος είναι απολύτως ακατάλληλο για τέτοιου είδους παρεμβάσεις.

− Εξαίρεση των τουριστικών καταλυμάτων από το καθεστώς στρατηγικών επενδύσεων. Κατάργηση των Σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων και των ΕΣΧΑΣΕ και ΕΣΧΑΔΑ τα οποία επιβλήθηκαν ως λύση την εποχή των μνημονίων.

− Αλλαγή στο τουριστικό πρότυπο με κατάργηση του τουριστικού καταλύματος που διαθέτει ταυτόχρονα υδάτινα στοιχεία για κολύμβηση κάθε μορφής (εξαιρουμένων των ιαματικών) - Απαγόρευση κατασκευής πισινών και υδάτινων στοιχείων (πλην ξενοδοχειακών)* .

- Ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος αντί της ποσοτικής μεγέθυνσης, περιορισμός δημιουργίας νέων τουριστικών κλινών (η και απαγόρευση σε νησιά ήδη κορεσμένα τουριστικά) είναι αναγκαίο) με αναβάθμιση των υπαρχουσών. Ενίσχυση άλλων οικονομικών κλάδων ώστε να ενισχυθεί η οικονομική απόδοση και ανθεκτικότητα των νησιών.

*Τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικά προβλήματα λειψυδρίας. Εκτιμάται ότι η κάλυψη των υδρευτικών αναγκών Νήσων Αιγαίου μέσω αφαλατώσεων είναι της τάξης του 10%. Σημειώνεται ότι το ποσοστό της αφαλάτωσης αυξάνεται συνεχώς, καθώς οι υπόγειοι υδροφόροι ορίζοντες των νησιών εξαντλούνται και νέες μονάδες αφαλάτωσης κατασκευάζονται επιβαρύνοντάς την τοπική κοινωνία οικονομικά και περιβαλλοντικά. Οι αφαλατώσεις δεν επαρκούν και γίνεται μεταφορά νερού με πλοία. Το κόστος μεταφοράς νερού φθάνει τα 12 εκατομμύρια κατά έτος ενώ το περιβαλλοντικό κόστος μεταφοράς είναι τεράστιο. Σημαντικό είναι ότι πολλοί οικισμοί δεν καλύπτονται με πόσιμο νερό. (ΥΠΕΝ 2022).

Ειδικότερα, και λαμβάνοντας υπόψη μας:

Α. Τη συνταγματική επιταγή αλλά και τους νόμους που αφορούν την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού τοπίου, ( Σύνταγμα άρθρο 24 παρ 1 και 6, νόμος 1650/1986, Π.Δ 2012/2003, κ.α)

Β. Τους σοβαρούς κινδύνους εξαιτίας της κλιματικής κρίσης που αναμένεται να πλήξει ιδιαίτερα τα νησιά τόσο με πλημμυρικά φαινόμενα και περαιτέρω διάβρωση όσο και με αυξημένη ξηρασία (και συνεπώς περαιτέρω επιδείνωσης της λειψυδρίας) Γ. Το γεγονός ότι παράλληλα με το χωροταξικό σχεδιασμό προχωρά η διαδικασία καταγραφής του αγροτικού οδικού δικτύου, τονίζουμε τα εξής σημεία για τα οποία ο χωροταξικός σχεδιασμός οφείλει να μεριμνήσει για μια σειρά παρεμβάσεις που αφορούν:

* Ρέματα, ποτάμια, χείμαρροι: Το συχνό φαινόμενο που ήδη παρακολουθούμε στα νησιά με την μετατροπή ρεμάτων σε δρόμους (τόσο εντός όσο και εκτός οικισμών) πρέπει όχι μόνο να σταματήσει αλλά και να ληφθεί πρόνοια για την αντιστροφή του με πρόβλεψη για αποκάλυψη ρεμάτων. Τα τμήματα των ρεμάτων που περνούν μέσα από τους οικισμούς θα πρέπει να οριοθετηθούν σε όλο το πλάτος πλημμύρας τους, τόσο στους οριοθετημένους οικισμούς όσο και σε όρους πρόκειται να οριοθετηθούν. * Ξερολιθικές κατασκευές και αναβαθμίδες: Αποτελούν αναπόσπαστο χαρακτηριστικό του κυκλαδικού τοπίου και είναι επισήμως αναγνωρισμένα και για την μνημειακή τους αξία αλλά και για την σύγχρονη αναγκαία λειτουργικότητα τους ως πράσινης υποδομής, κρίσιμης για την προστασία από φαινόμενα διάβρωσης, πλημμύρας και λειψυδρίας. Είναι αναγκαίο να καταγραφούν για λόγους προστασίας τους, να απαγορευτεί αυστηρά η καταστροφή τους και να προβλεφθεί δυνατότητα βαθμιαίας αποκατάστασης της λειτουργικότητάς τους, όπου αυτή έχει ήδη αποδυναμωθεί.

* Παραδοσιακά μονοπάτια. Τα μονοπάτια που ιστορικά συνέδεαν οικισμούς και άλλα σημεία ενδιαφέροντος στα νησιά, διέτρεχαν όλη την ύπαιθρο, δημιουργώντας ένα πλήρες δίκτυο. Μεγάλο μέρος από αυτό το δίκτυο έχει ήδη καταστραφεί ή μετατραπεί σε αμαξητούς δρόμους. Τα εναπομείναντα θα πρέπει να καταγραφούν και να διατηρηθούν ως μνημεία και σε καμιά περίπτωση να μην αναγνωριστούν ως δρόμοι που δίνουν δικαίωμα δόμησης. Κανένα δικαίωμα παράπλευρης δόμησης σε αγροτικές οδούς και μονοπάτια παρά μόνο στην κύρια δημοτική οδό που διασυνδέει οικισμούς σύμφωνα με την υπάρχουσα νομοθεσία (οι παρόδιες χρήσεις θα οριστούν αντίστοιχα από το πολεοδομικά σχέδια).

* Παραδοσιακά αγροτικά κτίσματα: Τα εξοχικά αγροτικά κτίσματα και τεχνικά έργα, παρόλη την κρίσιμη σύνδεσή τους με την ταυτότητα και τη φυσιογνωμία των Κυκλάδων, και την ύπαρξη πλείστων νομικών εργαλείων2 για την προστασία τους, παραμένουν εκτεθειμένα σε ποικίλες παραβιάσεις της μορφής και της λειτουργίας τους. Τα Χωροταξικά σχέδια για τα κυκλαδονήσια θα πρέπει να περιλάβουν συγκεκριμένες διατάξεις για την αποτελεσματική προστασία τους.

Ζητάμε από τη Κυβέρνηση να προβεί άμεσα σε όλες τις διορθωτικές κινήσεις που είναι απαραίτητες για την ανατροπή της πορείας που δημιουργεί συνθήκες μη αναστρέψιμης απώλειας της ταυτότητας των Κυκλάδων.

Το ΔΙΚΤΥΟ για Βιώσιμες Κυκλάδες https://sustainablecyclades.eu/