’Για τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό Κω-Νισύρου’’

(άλλο οι υπεκφυγές και οι ωραιοποιήσεις του κ. Δημάρχου και άλλο οι πολιτικές προτεραιότητες στον τοπικό σχεδιασμό)

Α. Πρινένα χρόνο 17.1.2025 έγινε η εναρκτήρια παρουσίαση της μελέτης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου Δήμου Κω (Δ.Ε. Κω, Δικαίου, Ηρακλειδών)–Δήμου Νισύρου, στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος Πολεοδομικής Μεταρρύθμισης “Κ.Δοξιάδης” που χρηματοδοτείται από το ΕΛΛΑΣΑ 2.0

Οι μελετητές θα το ολοκληρώσουντέλος 2017 και ελπίζουμε ότι θαθεσμοθετηθεί και δεν θα μείνει στο ράφι! Πέρυσιπαρουσιάστηκε η καταγραφή της υπάρχουσαςκατάστασης(πολεοδομικό, παραγωγικό, κοινωνικόεπίπεδο). Τώρα θα παρουσιαστούν (όπως έγινε σε μια σειράάλλων δήμων της χώρας) τα 3 σενάρια για την χωροταξικήδιευθέτηση και την ανάπτυξη.  Το πρώτοπου ονομάζεταισενάριο ‘’τάσεων και μηδενικών λύσεων’’ είναι ένα σχεδιο μικρούβαθμούαύξησης των μεγεθών πληθυσμού και παραγωγής. Το δεύτερο-μεσαίοσενάριο ‘’ηπίαςπαρέμβασης’’’ σηματοδοτείαυξητικήθετική πορεία ενώ το τρίτο της ‘’δυναμικής παρέμβασης’’ καθορίζειυψηλούςβαθμούςανάπτυξης. Θα γίνουν‘’ατομικές’’επισημάνσεις από τους συμμετέχοντες στην παρουσίαση γιατί λείπει η συλλογική δουλειά!Το σημαντικότεροόμως είναι το περιεχόμενο της  θέσης της δημοτικής αρχής. Ο Δήμος τυπικά είναι και ο εντολέας της μελετητικήςομάδας!Θα ήτανσκόπιμο να γνωρίζαμε ποιες προτεραιότητες θέτει σε αυτό το σχέδιο. Όμως δεν έχουμε συνηθίσει σε τέτοιες πρακτικές. Θα δει και φυσικά θα υιοθετήσει το σενάριο που η παρεμβατικότητα του θα δημιουργεί τις μικρότερες αντιδράσεις! Ημεσαία λύση της ‘’ηπίας διευθέτησης’’ των χωροταξικών μας προβλημάτων ταιριάζει στην δημοτική μας αρχή. Για παράδειγμα: ανησυχούμε για το νερό. Τι ποιο απλό από να θεσμοθετήσουμε περιοριστικά μετρά για τις πισίνες! Να θεσμοθετήσουμε ζώνες με απαγόρευση τουριστικών συγκροτημάτων! (κάτι τέτοιο προέβλεπε ο Δοξιάδης1990-97 και γι αυτό τέθηκε στο ράφι). .

Β.Τοπικό πολεοδομικό σχέδιο Κω-Νισύρου :Μπορει να καθορίσει ή να αλλάξει όρους δόμησης, να προσδιορίσει περιοχές προς πολεοδόμηση (επεκτάσεις σχεδίων ή νέες, πχ Καρδάμαινα), να οριοθετήσει οικισμούς χωρίς όρια (Ασφενδιού, Κέφαλος), να τροποποιήσει υπέχονταόρους και όρια οικισμών (Πυλί, Αντιμάχεια, οικισμοί Λάμπης, Α. Νεκταρίου, Παραδεισίου), να αναγνωρίσει υφιστάμενους δρόμους.  Μπορεί να καθορίσει χρήσεις γης, ορίζονταςχώρους για αγροτικήκαλλιέργεια, για βιοτεχνία, για μεταποίηση, και να σημειώσειθέσεις για υποδομές όπως λιμάνια, φράγματα, ηλιακά πάρκα, χώρουςστάθμευσης, κλπ. Μπορεί να θεσμοθετήσει ζώνες προστασίας (για παράδειγμα το δάσος των κέδρων-Ψηλός Γκρεμός και την καλδέρα του κόλπου της Κεφάλου που προβλεπόταν στην μελέτη του 1990)και την καλδέρα ακόμη συμπεριλάβειμέτρα για χωροθετήσει μεγάλων επενδύσεων. Το σχέδιο συνοδεύεται με στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, γεωλογική μελέτη και μελέτη οριοθέτησης υδατορεμάτων και εγκρίνεται με προεδρικό διάταγμα, έχοντας ενισχυμένο θεσμικό κύρος. Αυτό που δεν μπορεί να αλλάξει είναι την περιοχή ΝΑΤΟΥΡΑ και τους θεσμοθετημένουςυγροβιότοπους (η προστασία της Αλυκής δεν αλλάζει).

Γ. Για τον πολιτικό χαρακτήρα του σχεδίου:ο σχεδιασμός θα δώσει κάποιες γενικές λύσεις πέρα από αυτά των λαϊκών στεγαστικών αναγκών. Προβλήματα που θα έπρεπε να έχουμε λύσει από την δεκαετία 1990 δεν λυθήκαν με ευθύνη της τότε κεντρικής και τοπικής ηγεσίας. Τότε ήταν άλλη εποχή.Το ζητούμενο ήταν η κυρίως ηώθηση της οικοδομικής-τουριστικής  δραστηριότητας. Η επιδίωξη ενός παρεμβατικού σχεδίου με περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς περιορισμούς (σε γη, νερό, παραλία, τοπίο, φύση, οικονομική αναδιανομή κερδών, ποιότητα ζωής) ‘ήταν ζητούμενα μεν αλλά με περιορισμένη υποστήριξη (αριστερά και οικολογία).Στην κοινωνία υπήρχαν ζωντανά κινήματα! Υπήρχαν και πολιτικά πρόσωπα που ορκίζονταν στην σοσιαλ δημοκρατική αλλαγή. Σήμερα είναι εποχή με φιλελεύθερα προτάγματα.Είναι αδύνατο ο χωροταξικός σχεδιασμός της περιόδου 2020-2030 να τροποποιήσει το μοντέλο ανάπτυξης των νησιών μας! Αυτό που γίνεται (συνεχής αύξηση κλινών) ταιριάζει στους στόχουςκαι τις προτεραιότητες που βάζουν οι ισχυροί πολιτικοί και επιχειρηματικοί κύκλοι!

Δ. Η ‘’μονοκαλλιέργεια’’ του τουρισμού επειδή αποδίδει μεγάλα κέρδη θα συνεχιστεί. Θα σταματήσει όταν το κέρδος μειωθεί. Και αυτό  σημαίνει κατάργηση του κρατικού πλέγματος ‘’αναπτυξιακών ενισχύσεων’. Ανακοστολόγηση των δημοτικών και κρατικών υπηρεσιών που στηρίζουν  τον τουρισμό. Ο Δήμος είναι η κατάλληλη μηχανή για να προβάλει τα φυσικά περιθώρια που στοιχειοθετεί ονησιωτικός μας χώρος. Αν όχι ο Δήμος ποιος  θα προτάξει τις κοινωνικές ανάγκες και τα περιβαλλοντικά όρια;Το τοπικό σχέδιο θα λύσει κάποια προβλήματα. Αυτά όμως είναι πολύ μακριά από αυτά που αναμένει (δήθεν) ο κ. Δήμαρχος (και όχι μόνο) περί ‘’φέρουσας ικανότητας των φυσικών πόρων, και των ανθρωπογενώνδραστηριοτήτων και των πολιτιστικώναποθεμάτων και των ιστορικώνπαρακαταθηκώνμας για να πάρουμε μέτρα!’ ‘Άλλο  οι υπεκφυγές και οι ωραιοποιήσεις και άλλο οι πολιτικές προτεραιότητες.

Ν. Μυλωνάς